จินตนาการ โลกหลังจากเกิด AGI 2030 การใช้ชีวิตและการทำงานจะเป็นอย่างไร

Sam Alman พูดในการเปิดตัว OpenAI Model GPT5 ว่า ตอนนี้เสมือนว่าเราทุกคนมี AI ที่เทียบเท่าคนจบปริญญาเอก มาเป็นผู้ช่วยให้คุณ AI ในโมเดลระดับ Top 3 สามารถทำ Performance ในการวัดความสามารถในหลายมิติได้ดีขึ้นอย่างมาก อย่างที่ไม่เคยเห็นมาก่อน และเราเข้าใกล้ AGI การมาถึงของ AGI อย่างต่อเนื่อง อาจจะมาเร็วกว่าที่คิด

ถ้าต้องจินตนาการการเปลี่ยนแปลง เมื่อ Artificial General Intelligence (AGI) หรือปัญญาประดิษฐ์ทั่วไป ซึ่งมีความสามารถในการเข้าใจ เรียนรู้ และปฏิบัติงานทางปัญญาได้เทียบเท่าหรือเหนือกว่ามนุษย์ กำลังเป็นหัวข้อที่ได้รับความสนใจและถกเถียงกันอย่างกว้างขวาง นักวิทยาศาสตร์และผู้เชี่ยวชาญหลายคนคาดการณ์ว่า AGI จะเปลี่ยนแปลงวิถีชีวิตและการทำงานของเราอย่างสิ้นเชิง แต่โลกหลัง AGI จะมีหน้าตาเป็นอย่างไร? ผมจะอ้างอิงจากรายงานของ IMF และ WEF

เราเคยพูดถึงเรื่องวรรณใหม่ แห่งโลกอนาคต ที่ชนชั้นจะแบ่งกันมากขึ้นด้วย AI https://digithun.ai/วรรณะทาง-ai เป็นมุมมองจากหนัง และเรื่องที่น่าจะเป็นจริงได้ในไม่ช้า ลองไปอ่านดูนะครับ แต่ถ้าเป็นโลกการทำงาน เราทุกคนคงได้ยินเรื่องการมาแทนที่จนไม่กังวลเหมือนคราวแรก ๆ แต่เราจะปรับตัวอย่างไรเพื่อรับการมาของ AGI ที่ใกล้เข้ามาทุกที

การเปลี่ยนแปลงในโลกของการทำงาน ผลกระทบต่อตลาดแรงงาน (Labor Market Impact)

การถูกแทนที่ด้วยระบบอัตโนมัติ: AGI มีศักยภาพที่จะเข้ามาแทนที่งานจำนวนมากที่ปัจจุบันทำโดยมนุษย์ งานที่เกี่ยวข้องกับการใช้ความคิดสร้างสรรค์ การแก้ปัญหาที่ซับซ้อน และการตัดสินใจเชิงกลยุทธ์ ซึ่งเดิมทีคิดว่าเป็นงานที่มนุษย์เท่านั้นที่ทำได้ อาจถูกระบบอัตโนมัติของ AGI เข้ามาครอบครอง เกิดการ การแทนที่ครั้งใหญ่ (The Great Replacement)

AI แย่งงาน? ของเราไป: องค์กรระหว่างประเทศ (IMF) ได้ศึกษาและออก รายงานจาก ที่ประเมินสถานการณ์ AGI ที่อาจเกิดขึ้นใน 5 หรือ 20 ปีข้างหน้า ได้ทำการศึกษาและพบว่า AI กำลังก้าวหน้าอย่างรวดเร็วและอาจจะเหนือกว่าสติปัญญาของมนุษย์ สิ่งนี้อาจนำไปสู่การถูกแทนที่ของแรงงานมนุษย์ในหลายสาขาอาชีพ ไม่ว่าจะเป็นงานเขียน งานออกแบบ หรือแม้แต่งานที่ต้องใช้ความคิดสร้างสรรค์ อย่างไรก็ตาม ผู้เชี่ยวชาญบางคนเชื่อว่า AI จะสามารถทำงานที่ซับซ้อนได้ดีกว่ามนุษย์
- AI จะส่งผลกระทบต่องานเกือบ 40% ทั่วโลก โดยในประเทศที่พัฒนาแล้วอาจได้รับผลกระทบสูงถึง 60% ของตำแหน่งงาน
- AI อาจทำให้ความเหลื่อมล้ำทางรายได้และความมั่งคั่งรุนแรงขึ้น กลุ่มคนที่มีทักษะในการใช้ AI จะมีรายได้และผลิตภาพที่สูงขึ้น ในขณะที่กลุ่มคนที่ปรับตัวไม่ทันอาจเสี่ยงต่อการถูกลดค่าจ้างหรือตกงาน
- จากรายงานของ Goldman Sachs ผลกระทบต่อตลาดแรงงาน (Labor Market Impact) งานในหลายอาชีพจะได้รับผลกระทบจากการทำงานอัตโนมัติ โดยอาจมีตำแหน่งงานเทียบเท่า 300 ล้านตำแหน่งทั่วโลก ที่ถูกเปิดรับความเสี่ยง (Exposed to Automation) ในสหรัฐฯ, ราว 2 ใน 3 ของอาชีพทั้งหมด จะได้รับผลกระทบ และในกลุ่มอาชีพเหล่านั้น ภาระงานประมาณ 25% – 50% อาจถูกแทนที่ด้วย AI.
การเกิดขึ้นของงานใหม่: ในขณะที่ AGI อาจทำให้งานบางประเภทหายไป ก็มีความเป็นไปได้ที่จะเกิดงานใหม่ ๆ ที่เกี่ยวข้องกับการพัฒนา การบำรุงรักษา และการกำกับดูแลระบบ AGI นอกจากนี้ ยังมีงานที่เกี่ยวข้องกับความสัมพันธ์ระหว่างบุคคล การดูแล และงานที่ต้องใช้ความเห็นอกเห็นใจ ซึ่งอาจเป็นงานที่ AGI ทำได้ยาก
- Future of Jobs Report 2025: การเปลี่ยนแปลงตลาดแรงงาน คาดการณ์ว่าภายในปี 2030 จะเกิด การสร้างงานใหม่ 170 ล้านตำแหน่ง แต่ในขณะเดียวกันก็จะมี งานที่ถูกแทนที่ 92 ล้านตำแหน่ง ส่งผลให้มีตำแหน่งงานสุทธิเพิ่มขึ้น 78 ล้านตำแหน่ง
การเปลี่ยนผ่านสู่ Meaning Economy: หลายคนเชื่อว่า AGI จะนำไปสู่การเปลี่ยนแปลงจากระบบเศรษฐกิจที่เน้นการผลิตและเงินตรา ไปสู่ระบบเศรษฐกิจที่ให้ความสำคัญกับความหมาย ความสัมพันธ์ และประสบการณ์ ผู้คนอาจมีโอกาสทำงานที่ตนเองรักและมีความหมาย โดยไม่จำเป็นต้องกังวลเรื่องค่าตอบแทน
แม้ว่า Meaning Economy อาจเป็นไปได้มาก การมาของ AGI แต่แรงงานในตลาดก็ต้องคิดด้วยว่า 39% ของทักษะในปัจจุบันจะล้าสมัยภายในปี 2030 ทำให้นายจ้างถึง 85% วางแผนที่จะฝึกอบรมและพัฒนาทักษะพนักงานของตนใหม่ ทักษะด้าน AI, Big Data และความปลอดภัยทางไซเบอร์จะเติบโตเร็วที่สุด

การเปลี่ยนแปลงในวิถีชีวิต

ความอุดมสมบูรณ์และ Universal Basic Income (UBI): AGI มีศักยภาพที่จะสร้างความอุดมสมบูรณ์ในด้านต่าง ๆ เช่น พลังงาน อาหาร และสินค้าอุปโภคบริโภค หาก AGI สามารถเพิ่มผลผลิตและลดต้นทุนการผลิตได้อย่างมาก อาจนำไปสู่การจัดตั้ง UBI ซึ่งเป็นเงินที่รัฐจ่ายให้กับประชาชนทุกคนโดยไม่มีเงื่อนไข

แนวคิดนี้ถูกนำมาถกกันอีกครั้งในช่วงที่ AI กำลังสร้างความสั่นคลอนในชีวิตการทำงานของมนุษย์ แนวคิด UBI ไม่ใช่เรื่องใหม่ แต่มีรากฐานทางความคิดย้อนกลับไปได้หลายร้อยปี และถูกหยิบยกขึ้นมาพูดคุยในบริบทที่แตกต่างกันไปในแต่ละยุคสมัย เป็นแนวคิดเก่าแก่ที่ถูกปลุกขึ้นมาใหม่เพื่อตอบโจทย์ความท้าทายของโลกสมัยใหม่ AI

ความกังวลเรื่อง AI และระบบอัตโนมัติ: การที่เทคโนโลยีอาจเข้ามาแทนที่แรงงานมนุษย์ในวงกว้าง ทำให้เกิดคำถามว่าผู้คนจะดำรงชีพได้อย่างไรหากไม่มีงานทำ UBI จึงถูกมองว่าเป็น “เบาะรองรับ” การเปลี่ยนแปลงทางเทคโนโลยีครั้งใหญ่นี้ หลายประเทศเริ่มนำร่องทดสอบไปบ้าง ส่วนของไทย เราคงต้องหวังว่า กองทุนประกันสังคมจะยังคงอยู่ให้ได้ซะก่อนนะครับ
การศึกษาและการเรียนรู้แบบใหม่: AGI สามารถปฏิวัติการศึกษาและการเรียนรู้ โดยการสร้างระบบการเรียนรู้ส่วนบุคคลที่ปรับให้เหมาะกับความต้องการและความสนใจของแต่ละบุคคล นักเรียนอาจมี AGI เป็นผู้ช่วยส่วนตัวที่สามารถให้คำแนะนำ ตอบคำถาม และช่วยในการบ้านได้ตลอดเวลา อันนี้ถูกพูดถึงอย่างมากว่าการปฏิสัมพันธ์ ในหลาย ๆ กิจกรรมของเราจะลดลง เพราะเรามี AGI เข้ามาช่วยงาน และทำหลายหน้าที่ ความสำคัญของ ความสำคัญกับความหมาย ความสัมพันธ์ จะสูงขึ้น เปลี่ยนผ่านสู่ Meaning Economy ที่ได้กล่าวไปแล้ว
ความท้าทายด้านอัตลักษณ์และจิตใจ: การพึ่งพา AGI มากเกินไปอาจนำไปสู่ความท้าทายด้านอัตลักษณ์และจิตใจ ผู้คนอาจรู้สึกว่าตนเองมีความสำคัญน้อยลง หรือสูญเสียความมั่นใจในความสามารถของตนเอง หาก AGI สามารถแก้ปัญหาและให้คำแนะนำได้ดีกว่า นอกจากนี้ การที่ AGI สามารถเข้าถึงข้อมูลส่วนตัวของเราได้ตลอดเวลา อาจนำไปสู่ความกังวลเกี่ยวกับความเป็นส่วนตัวและการถูกควบคุม

ความเสี่ยงและโอกาส

การมาถึงของ AGI มาพร้อมกับความเสี่ยงและโอกาสที่ต้องพิจารณาอย่างรอบคอบ ความเสี่ยงที่สำคัญ ได้แก่:

การควบคุมและการใช้อำนาจในทางที่ผิด: AGI อาจถูกนำไปใช้เพื่อควบคุม บิดเบือน หรือแสวงหาผลประโยชน์จากผู้อื่น การแข่งขันเพื่อความเป็นเจ้าของ AGI อาจนำไปสู่ความขัดแย้งและความไม่เท่าเทียมกันในสังคม ในรายงานของ Global Risks Report 2025: ความเสี่ยงระดับโลก ของ WEF การมาของ AGI สร้างความน่ากังวลเรื่อง ข้อมูลที่บิดเบือนและข่าวปลอมที่สร้างโดย AI (Misinformation and Disinformation) ถูกจัดอันดับให้เป็นความเสี่ยงระดับโลกที่ร้ายแรงที่สุดในระยะสั้น เทคโนโลยี Generative AI ทำให้การสร้างเนื้อหาปลอมทำได้ง่ายและแพร่หลายขึ้นอย่างมาก
ซึ่งส่งผลให้หาก เกิดความท้าทายเรื่องของการกำกับดูแล AI ผู้พัฒนาต้องพัฒนาอย่างรับผิดชอบ และ ผู้ใช้งานเช่นกัน ในมุมผู้ใช้งาน อคติในอัลกอริทึม (Algorithmic Bias) ที่ฝังอยู่ในระบบ AI กำลังเพิ่มขึ้น ซึ่งอาจนำไปสู่การตอกย้ำความไม่เท่าเทียมในสังคม อาจเป็นปัญหาที่ซ่อนอยู่
การสูญเสียงานและการเพิ่มความเหลื่อมล้ำ: หากไม่มีการเตรียมความพร้อมอย่างเหมาะสม การถูกแทนที่ด้วยระบบอัตโนมัติอาจนำไปสู่การว่างงานจำนวนมาก และการเพิ่มความเหลื่อมล้ำทางเศรษฐกิจและสังคม
การล่มสลายของสังคม: ผู้เชี่ยวชาญบางคนเตือนว่า การเติบโตทางเศรษฐกิจที่รวดเร็วเกินไป และการใช้ทรัพยากรอย่างไม่ยั่งยืน อาจนำไปสู่การล่มสลายของสังคม เหมือนในหนังไซไฟ หลายเรื่อง ทั้งความห่างของชนชั้น และทรัพยากรที่มีจำกัด

อย่างไรก็ตาม AGI ก็มีศักยภาพที่จะนำมาซึ่งโอกาสมากมาย

การแก้ปัญหาที่ซับซ้อน: AGI สามารถช่วยเราแก้ปัญหาที่ซับซ้อนและท้าทายที่สุดของโลก เช่น การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ โรคระบาด และความยากจน หรือที่มีกล่าวไปข้างต่น ความเป็นไปได้ของ Universal Basic Income (UBI)
การเพิ่มคุณภาพชีวิต: AGI สามารถช่วยให้เรามีชีวิตที่สะดวกสบาย มีสุขภาพดี และมีความสุขมากขึ้น
การสำรวจและการค้นพบ: AGI สามารถช่วยให้เราสำรวจอวกาศ ค้นพบความรู้ใหม่ ๆ และขยายขอบเขตของความเข้าใจของมนุษย์

โลกหลัง AGI เป็นโลกที่เต็มไปด้วยความไม่แน่นอนและความเป็นไปได้ที่หลากหลาย การเตรียมตัวสำหรับอนาคตนี้ไม่ใช่เรื่องง่าย แต่สิ่งสำคัญคือการเปิดใจรับการเปลี่ยนแปลง เรียนรู้สิ่งใหม่ ๆ และทำงานร่วมกันเพื่อสร้างสังคมที่ยั่งยืนและเป็นธรรมสำหรับทุกคน การให้ความสำคัญกับคุณค่าของมนุษย์ ความหมายของชีวิต และการเติบโตทางจิตวิญญาณ จะเป็นกุญแจสำคัญในการนำทางเราไปสู่โลกหลัง AGI ที่ดีกว่าเดิม หลังจากเขียนบทความนี้ผมชักจะอยากไปเรียน ทักษะด้านจิตใจแทนล่ะครับ

อ้างอิง